EAEn 3.000 etxebizitza zozketatuko dira. Etxebizitza bideratzeko Planaren aurreikuspenak betetzen ari al dira?
Eusko Jaurlaritzaren Etxebizitza Bideratzeko 2003-2005 Planak ez du eduki zehatzik zozketei buruz, ez baitu ezartzen zozketatu beharreko etxebizitza-kopuru zehatzik, ez oro har lauhileko honi dagokionez, ez eta urteka bereizirik ere.

Nolanahi ere, uste dugu Etxebideren helburuak aurreikusita zegoena baino azkarrago lortzen ari direla. Izan ere, Etxebidek azken hiru urteotan hirukoiztu egin du bere lan-erritmoa eta zozketa-kopurua, etxebizitza arloan guk baino lehenago jardun zuen taldearen eta gure lehenengo taldearen azken hiruhilekoak kontuan hartzen baditugu.

Baina kopurua ez ezik, kalitatea ere garrantzitsua da. Ezker Batuak Eusko Jaurlaritzaren etxebizitza-eremua bere gain hartu zuenean, Etxebide errolda itxia zen eta eskatzaileek han eman behar izaten zuten izena zozketa bakoitza egin aurretik. Gaur egun, ordea, Etxebide beti irekita dagoen errolda da eta behin bakarrik eman behar da izena bertan (eta lau urtean behin harpidetza berritu). Gaur egun, Etxebiden izena emanda daukanak Eusko Jaurlaritzaren babes ofizialeko etxebizitzen zozketetan ez ezik udalen, sustatzaile pribatuen eta kooperatiben zozketetan ere parte hartzeko aukera izaten du.

Beste arlo batzuei dagokienez, uste dugu aurrerapen handia egin dela gizatalde batzuetan. Horretarako, kupo-sistema bat finkatu da, eta, sistema horren bitartez, babes ofizialeko etxebizitzak eskuratzeko diskriminazio positiboa egiten zaie mugitzeko urritasuna dutenei, guraso bakarreko familiei, familia ugariei, 35 urtez beherako gazteei eta etxebizitza eskatzen lau urte baino gehiago daramatenei.

BOEn merkatua merkatu pribatuaren alternatiba ote?
Gaur egun dagoeneko Babes Ofizialeko Etxebizitzen merkatua etxebizitza libreen merkatuaren alternatiba da. Joan den urtean Euskadin hasitako 100 etxebizitzetatik 38 babes ofizialekoak izan ziren. Ia 40/60ko ehuneko hori funtsean mantendu egiten da bukatutako etxebizitzen ehunekoetan.

Zenbaki horiek marka historiko dira Euskadin, eta gainera, Estatuan ez dago horren parekorik topatzerik. Izan ere, Estatuan eraikitako 100 etxebizitzetatik batez beste 10 ziren Babes Ofizialekoak, eta Euskadin, berriz, 100dik 38, lehen adierazi bezala. Horretaz gain, Euskadik Espainiako Estatuaren %5eko populazioa eta barne-produktu gordina badu ere, Estatuko babes ofizialeko etxebizitzen %10 sortzen du, alogerako etxebizitza sozialen %20 eta etxebizitza babestuak eraikitzeko erositako lurzoru babestuaren %25.

Bestalde, Euskadin eraikitzen ari diren etxebizitza babestuek jende gehiagoren premiak asetzeko ez ezik etxebizitza libreen prezioen gorakada galgatzeko ere balio dute. Horren argigarri esan dezakegu joan den urtean Estatu osoko etxebizitza libreen prezioa Euskadikoena baino bi aldiz gehiago igo zela.

Babes Ofizialeko Etxebizitzak duintzea da sailaren helburuetako bat. Zer egingo duzue hori lortzeko?
Dagoeneko abiarazi egin dira hasieran pentsatutako neurrietako asko. Lehenengo eta behin, Euskadin Administrazio Publikoen babes ofizialeko etxebizitzak ez dira saltzen, eta esleipendunek ez dute jabetza eskatzen. Etxebizitza horiek azalera-eskubidepean uzten dira, 75 urterako. Horrela, herritarrek etxebizitza izateko eskubidea asetuta daukate 75 urtean, oso prezio onean gainera, eta Administrazioak eutsi egiten dio zergadunen ahaleginari esker eraikita belaunaldi baten baino gehiagoren beharrizanei erantzun behar dien hondasun horren jabetzari.

Aipagarria da Euskadiko etxebizitza babestu guztiak bizitza osorako kalifikatuta daudela. Babes ofizialeko etxebizitza bat salmenta bidez eskuratzen duenak soilik arautegian ezarritako baldintza guztiak betetzen dituen pertsona bati sal diezaioke etxebizitza, babes ofizialeko gehienezko prezioan. Eusko Jaurlaritzako etxebizitza-ordezkaritzak (oniritzi bidez), Euskadiko notarioak eta erregistratzaileak arduratzen dira baldintza horiek betetzen direla zaintzeaz.

Bestalde, egia da etxebizitza-merkatuak eta zozketek ospe txarra dutela, baina gu jendearen konfiantza berreskuratzeko ari gara lanean. Ildo horretatik, Eusko Jaurlaritza babes ofizialeko etxebizitzak lehentasunez erosteko eskubideaz ere baliatzen ari da, trikimailurik ez dagoela ziurtatzeko.

Azkenik, babes ofizialeko etxebizitzen erabilera ikuskatzeko ahaleginak izugarri areagotu dira azken urteotan.

Neurri horiek guztiek babes ofizialeko etxebizitzei duintasuna ematen laguntzen dute, herritarren zerbitzura dagoen ondare publikotzat hartuta, herritarrekin ezin baita jolastu. Bestalde, eraikuntzaren ikuspegi hutsetik esan daiteke Euskadin egiten zirela eta gaur egun oraindik ere egiten direla babes ofizialeko etxebizitza onenak.

Indarrean dagoen arautegia ere aldatu da, sustapen pribatuak ere zozketa bidez esleitzeko. Zein dira ekimen horren abantaila nagusiak?
Lehenago ere esan dudanez, zenbait hilabete dira Euskadin babes ofizialeko etxebizitza guztiak zozketatu egin behar direla. Horrela ziurtatzen da ondasun publiko hori eskuratzeko orduan gardentasunez, argitasunez eta berdintasunez jokatzen dela.

Sustatzaile pribatuek babes ofizialeko etxebizitzak notario aurrean zozketatu behar dituzte, Jaurlaritzak ematen dizkien Etxebideko eskatzaileen artean. Horrela, bukaera ematen zaio erosleak nahierara hautatzeko sustatzaileek zerabilten jokabideari. Horrela, bukaera ematen zaie, orobat, zenbait kasutan izan litezkeen gainprezioei. Babes ofizialeko etxebizitzen sustatzaile pribatuek berek ere babestu dute neurri hori, eta horretan batez ere nabarmendu dira gardentasun eta zintzotasunez jokatzen duen sektorearen eta diru publikoaz negozioak egiten dituen gutxiengoaren artean bereizten gogotik saiatu direnak. Azpimarratzekoa da, gainera, neurriak herritar gehienen babesa duela eta beste autonomia-erkidego batzuk aztertzen ari direla. Oraingoz, Euskadi da berme hau duen autonomia-erkidego bakarra.

Gauza bera gertatzen da udal eta kooperatibekin...
Gauza desberdinak direnez, desberdin aztertu behar dira.

Udalak Estatuko Administrazio Publikoaren barruan daude eta beren eskumenak dituzte, bai eta Konstituzioak eta legeak babestutako toki-autonomia ere. Autonomia hori Eusko Jaurlaritzak sakonki errespetatzen du. Baina, aldi berean, Administrazio autonomikoak du babes ofizialeko etxebizitzen arloko arauak prestatzeko ardura. Horregatik pentsatu dugu esku-hartze txikieneko arautegi bat ezartzea. Arautegi horretan udalei hiru eskakizun egiten zaizkie:

• Udalen babes ofizialeko etxebizitzak zozketa bidez esleitzea.
• Udalen babes ofizialeko etxebizitzak, behin-behineko kalifikazioa.
• Beren eskatzaile-zerrendei eutsi nahi dieten euskal udalek (zerbitzu hori Etxebidek ere emateak eragiten duen administrazio-bikoiztasuna gorabehera) ez dute horretarako inolako arazorik izango, baina, zozketa egiteko orduan, udaleko zerrendako eskatzaileak ez ezik Etxebiden izena emandako udalerri berekoak ere kontuan hartu beharko dituzte, zergak udal berean oraintzen dituztenez, udalaren babesa jasotzeko eskubide berbera dute eta.

Ziur gaude esku-hartze txikieneko neurri horiei esker zerbitzu hobea emango zaiela herritarrei.

Kooperatiben kasua eta udalena oso desberdinak dira. Bada, kooperatiben inguruan ahalik eta gutxien esku hartzea erabaki da. Soilik hau eskatzen zaie: publizitatea egin dezatela eta Jaurlaritzari jakinaraz diezaiotela babes ofizialeko etxebizitzen kooperatiba eratzeko asmoa dutela, eta horrela guk horren berri eman ahal izango diegu Etxebideko eskatzaileei, haiek, nahi izanez gero, kooperatibako kide izan daitezen. Ziur asko gehiago izango dira kooperatibako kide izan nahi duten pertsonak sustatu nahi diren etxebizitzak baino; kasu horretan, kooperatibak zozketa egin beharko du, notarioa aurrean dela.

Horrela jokatuta bukaera emango al zaie gainprezioei eta nahierara egindako esleipenei?
Orain arte aipatu ditudan neurri guztiak aplikaturik espero dugu gainprezioak iraganean zokoraturik utzitako zerbait izatea Euskadin.

Nola ari da funtzionatzen Etxebide eta zer oihartzun izaten ari da bere webgune berria?
Oso pozik gaude www.etxebide.info webgune berria ematen ari den emaitzekin.

Adibide modura, datu hauek aipatuko ditut:

Hilabetean 25.000 bisita egiten zaizkio (joan den urtean garai honetan egiten zirenak baino %160 gehiago), 500 kontsula hilabetean (joan den urtean garai honetan egiten zirenak baino lau bider gehiago). Hala eta ere, erantzuna emateko epea hilabete baino gutxiagokoa da. Jendeari zera interasatzen zaio gehien: bere espediente pertsonala jarraitzeko aukera, bai eta zozketen berri jasotzeko aukera ematen dutenak ere. Baina bisitariek denetariko agiriak eta fitxategiak jaisten dituzte. Jende asko ari da parte hartzen iritzi-zundaketetan eta albisteetan. Webgunea hedabide, udal eta profesional askorentzat sareko erreferentzia nagusia da Euskadiko babes ofizialeko etxebizitzei dagokienez.

Nolanahi ere, webgunean arlo asko hobetu nahi genituzke, batez ere internauten elkarreragina.

2004ko Maiatzan